Jesse Owens

De Amerikaanse equipe op de spelen van 1936 bestond uit 359 mannen en vrouwen, waarvan 18 zwart. Toch gaat de meeste aandacht uit naar Jesse Owens. Ergens begrijpelijk, gezien het feit dat hij vier gouden medailles won, maar het doet tekort aan de overige deelnemers. Het is een beetje vergelijkbaar met de landing op de maan, iedereen kent de naam Armstrong, maar niet de namen van de andere twee man op de maan. (ja, google maar eens..)

Ook de andere zwarte deelnemers waren succesvol. Cornelius Johnson won goud bij het hoogspringen, John Woodruff goud op de 800 meter sprint, Ralph Metcalfe met zijn team goud bij de 4x 100 meter estafette , Dave Albritton zilver bij het hoogspringen en Mack Robinson zilver bij de 200 meter sprint.  In totaal zouden de zwarte atleten 14 medailles winnen, een kwart van wat de VS in totaal had gewonnen. 

Het was een tijd waarin ras veel belangrijker was dan tegenwoordig. In het thuisland Amerika waren in de zuidelijke staten zogenaamde Jim Crow wetten van toepassing, die zorgde voor een strikte scheiding tussen de rassen. Ze woonden, werkten en leefden gescheiden van elkaar. 

De kranten van destijds geven een indicatie van dat beeld; Ohio's state great negro speedster, de neger sportman, zijn enkele omschrijvingen van Jesse Owens. 

Tegenwoordig is een van de huisjes (#) is ingericht als eerbetoon aan Jesse Owens. Je zou verwachten; de beste man wordt natuurlijk ook gediscrimineerd in het racistische Duitsland. Dat was echter niet zo, hij had prima naar zijn zin en het publiek stond achter hem. Hij werd toegejuicht in het stadion en kon zich nergens vertonen zonder dat hij werd belaagd en om zijn handtekening gevraagd. Dat laatste was overigens een sport voor het publiek destijds; jagen op handtekeningen van atleten. Ook bij de ingang van het dorp stonden horde fans die een glimp en krabbel wilde.

 

Ook wordt vaak genoemd dat Hitler hem geen medaille wilde uitreiken, maar dat is een fabel. Hitler schudde hem de hand. Terug in eigen land werd hem wel duidelijk dat hij daar nog steeds een huidskleur had die niet iedereen beviel, vier gouden medailles of niet. President Roosevelt feliciteerde hem niet, en bij de ceremonie ter zijner ere in het Waldorf Astoria hotel New York mocht hij niet de hoofdingang gebruiken maar moest hij met de goederenlift naar boven. Men wilde de zwarten niet in de lift voor personen, en daarmee werden negers zo ongeveer gelijkgesteld aan een ding, in plaats van een mens. 

Nog iets opvallends en tegenwoordig niet meer voor te stellen; er was natuurlijk een presidentiele  huldiging voor de Amerikaanse atleten die een medaille hadden gewonnen. Voor de overige atleten was die in 1936 na terugkomst, maar voor de zwarte atleten pas in 2016, met president Obama. Dit als goedmaker voor de gemiste huldiging in 1936..

 

Bovenstaande is ook curieus wanneer je bedenkt wat de voorgeschiedenis is van de Amerikaanse deelname aan de spelen. Er gingen stemmen op om de VS helemaal niet te laten deelnemen, onder andere vanwege het racisme in Duitsland ten opzichte van Joden. Dat zorgde voor flink wat discussie en tumult. Maar tegelijkertijd was de VS dus ook niet zonder blaam wat betreft het trekken van de 'stop discriminatiekaart'.  De zwarte atleten die voor de Amerikaanse vlag en voor Amerika medailles hadden gewonnen werden niet beschouwd als een deel van Amerika, of hoogstens als een niet gewenst deel. Pas in 1964 zouden in de USA de segregatiewetten afgeschaft worden.

Tegenwoordig is de waardering voor de zwarte atleten zoals Jesse Owens groot. Dat is onder andere te zien aan de opbrengst medailles bij veilingen. In eerste instantie is men misschien geneigd te denken; deze blijven toch eeuwig bij de eigenaar, en anders in de familie? Maar de realiteit is dat er een vraag en aanbod markt is voor medailles, gewonnen door atleten op Olympische spelen. Grote uitschieter is het bedrag wat één van de vier gouden medailles die Jesse Owens had gewonnen  opbracht. Deze werd in 2016 bij een veiling verkocht voor bijna 1.5 miljoen US dollar. Daarmee was het een nieuw record en een soort goedmaker achteraf

Volgens Agon, een belangrijk  veilinghuis op het gebied van sportgeschiedenis, is dit een unicum en eenmalig; normaal gesproken brengt een gouden medaille van de spelen van 1936 tussen de 10 en 15.000 op. 

 

(#) maar niet het originele huisje waar hij sliep, dat ligt ernaast.