Hindenburghaus

 

Het 2.229 m2 grote Hindenburghaus was het middelpunt van het 'geselliges Dorfleben'. Hier bevonden zich tijdens de spelen een theaterzaal, oefenruimtes, ruimtes voor de internationale sportorganisaties, medische inrichtingen, kappers en kantoorruimtes met typemachines voor alle gangbare talen en verschillende alfabetten. S'avonds kwam men hier samen om vermaakt te worden met cabaret, muziek, dans, film, ect.  Zondag waren er kerkdiensten.

 

De Telegraaf van 8 mei 1936 schreef:  Verder is er het Hindenburghaus, dat een toneelzaal bevat, waarin tijdens de spelen elke avond  film, variété en cabaret zullen zijn, terwijl de vleugels bestemd zullen zijn voor de internationale kappers en buitenlandse doctoren. Men kan een Muzelman toch niet laten scheren door een Berlijnse protestante kapper, terwijl een ziek Japannertje bij voorkeur door een landsman onderzocht zal willen worden

 

De naam van het gebouw was niet voor niets gekozen. Generalfeldmarschall von Hindeburg was van 1925 tot 1933 Rijkspresident en tot zijn dood in 1934 beschermheer van de Olympische spelen. Twee citaten van hem zijn op de gevel aangebracht, maar nog slechts vaag zichtbaar. Er staat:

Ich baue fest auf dich, deutsche Jugend

en

Die Treue ist das Mark der deutsche Ehre

 

Boven de ingang was het familiewapen aangebracht, maar dat is tegenwoordig afgedekt door planken. Op de tweede etage is een groot reliëf zichtbaar ter ere van von Hindeburg; krijgshaftig marcherende Wehrmachtsoldaten. Het ontwerp is van Wilhelm von Ruckteschell, een schrijver, illustrator en beeldhouwer. Hij is ook bekend van een ander kunstwerk wat nu omstreden en weggestopt is; het Deutsch Ostafrika Ehrenmal in Hamburg. Het reliëf was in de Sovjet tijdperk  onder een dun laagje cement weggewerkt, maar is vrij recent weer zichtbaar gemaakt. Tegenover het reliëf was een buste van Hindenburg opgesteld.

 

Het is de enige plek die ik ken waarop je op dezelfde muur aan de ene kant marcherende Wehrmacht soldaten in steenreliëf ziet, en aan de andere kant van de muur een tekening van Lenin. Dat geeft goed de ironie van de Duitse geschiedenis weer, van pompeus krachtvertoon ten tijde van de Wehrmacht tot de bezetting door een vijandelijk regime. En dan juist door één van de landen die door de Wehrmacht werd aangevallen en ook voor de val van het Derde rijk zorgde. Overigens; de Sovjets deden niet mee aan de Olympische spelen van 1936. Ze deden in 1952 voor het eerst mee.

 

In dit gebouw was ook een andere kamer te vinden met een toen sensationele en nieuwe uitvinding: Televisie! Er was een Fernsehstube ingericht, oftewel een ruimte waar men televisie kon kijken. Anno 2019 kijken we overal tv, van onze slaapkamer tot op de mobiele telefoon in de trein. In 1936 was dat nog een heel ver toekomstbeeld. De Olympische spelen werden live uitgezonden, als één van de eerste evenementen die men live kon volgen op televisie. Het was weliswaar in zwart-wit en op kleine schermpjes, maar het was toch een opzienbarende noviteit . In die jaren was de radio net in opkomst als massamedium, tv-uitzendingen waren er amper, en alleen in speciaal daarvoor ingerichte ruimtes (Fernsehstube), die in verschillende steden te vinden waren. In het olympisch dorp konden de atleten die op dat moment de gelegenheid hadden in het Hindenburghaus de spelen bijna live volgen. Voor velen van hun zal dat de eerste ervaring zijn geweest met het nieuwe medium, dat later zo'n belangrijke rol zou spelen in de maatschappij. En nu al weer zijn betekenis langzaam aan het verliezen is..